Қант диабеті – ұйқы безі шығаратын гормон. Ол инсулиннің дұрыс жұмыс істемеуі салдарынан қандағы қанттың (глюкоза) жоғарылауынан туындайтын созылмалы ауру. Біз бүгін осы ауруға душар болған адамдардың тері күтімі жайлы Ұлттық госпитальдің дерматолог дәрігері Гүлмираш Сартаеваның кеңесін ұсынамыз.
-Қант диабетінде глюкозаның метаболизмі ғана емес, сонымен қатар оның басқа түрлері де бірте-бірте дененің барлық жүйелерінің, соның ішінде терінің функцияларының бұзылуына әкеледі. Тері – біздің денеміздегі ерекше үлкен ағза. Тері астындағы тіндерді қоса алғанда орта есеппен жалпы дене салмағының 16% құрайды. Ол ағзаны сыртқы әсерлерден қорғайды, иммунитетті қорғап, температураны реттеп, су балансын сақтайды және басқа да көптеген функцияларды орындайды-дейді Г.Шырынбекқызы.
ҚД неліктен арнайы тері күтімін қажет етеді?
Қандағы глюкозаның тұрақты жоғары деңгейі (гипергликемия) терінің микрокапиллярларын зақымдайды, бұл қан ағымын нашарлатады және терінің қоректік заттармен және оттегімен қамтамасыз етілуін бұзады. Диабеттік тері құрғақ болады, крекингке, тітіркенуге, қышуға және қабынуға бейім болады. Қант диабетімен ауыратын адамдар жиі диабеттік дермопатияны дамытады. Бұл кезде теріде кішкентай, дөңгелек, қабыршақты, қоңыр дақтардың пайда болады. Олар ең алдымен жіліншікте локализацияланған, сондықтан «претибиальды пигментті дақтар» деп аталады. Бұлар өздері денсаулыққа аса қауіп төндірмейді, бірақ қандағы қантты бақылаудың нашарлығын көрсетуі мүмкін. Қант диабетіне байланысты терінің зақымдануы акантоз нигрикандары (немесе қара акантоздар) түрінде де көрінуі мүмкін. Бұл тері қатпарларындағы қараю мен қалыңдаудың дамуы. Тері кедір-бұдыр, қатты болып, қоңыр немесе сұр түске ие болады. Акантодермия көбінесе мойында немесе артқы жағында, қолтықта, кеуде астында және шап аймағында пайда болады. Бұл жағдай инсулинге төзімділікпен, яғни клиникаға дейінгі кезеңде және аурудың алғашқы белгілерінің бірі болуы мүмкін. Қант диабеті кезінде терінің иммундық қызметі айтарлықтай төмендейді және оның бактерияларға төзімділігі нашарлайды. Бұл пустулдар мен фурункулдардың пайда болуына, жаралардың баяу жазылуына және жеке шишиена төмен болса саңырауқұлақ инфекцияларына әкеледі. Емделмеген, өршіген қант диабеті терідегі ұсақ қан тамырларын зақымдап, сезімталдықты төмендетеді. Тері ауырсынуды, температураны, жеңіл жарақаттарды және дірілді сезу қабілетін жоғалтады.
Қорғаныс сезімталдығының жоғалуы күйіктердің, жарақаттардың және инфекциялардың жоғарылау қаупін тудырады. Бұл аса ауыр асқынуларға септикалық процестердің дамуына әкелуі мүмкін. Американдық дерматология академиясының сарапшылары қант диабеті кезінде тұрақты және дұрыс күтім жасау асқынулардың алдын алатынын растайды. Бұл бет пен қолға ғана қатысты емес. Тері күтімі бүкіл дене үшін өте маңызды, ал аяқтың терісі ерекше назар аударуды қажет етеді дейді -дерматолог Гүлмираш Шырынбекқызы.
ҚД кезінде тері күтімінің негізгі ережелері
Күнделікті жеке бастың гигиенасын сақтау: теріні құрғатып, липидті тосқауылға зақым келтіруді және тітіркенуді болдырмау үшін жұмсақ тазартқыштарды қолданған жөн. Өте ыстық судан аулақ болыңыз, себебі ол құрғақтықты арттырады. Жуғаннан кейін тері қатпарларын жақсылап құрғатыңыз. Қажет болса, дәрілік ұнтақ немесе тальк ұнтағын қолданыңыз.
Бетіңіздің, қолыңыздың және аяғыңыздың терісін нәрлендіретін ылғалдандырғыштарды пайдаланыңыз. Бұл терідегі микрожарықтар мен инфекциялардың алдын алады. Керамид, мочевина және липидтері бар кремдерді таңдаған дұрыс. Жеңіл лосьондардан гөрі майлы кремдер мен майларды қолдану қажет.
Аяғыңызға ерекше назар аударыңыз
Қант диабетімен ауыратын адамдарда невропатия, қан айналымының нашарлауы және құрғақтық салдарынан әсіресе аяқтары осалдау болады. Жарықтар, мозоль немесе басқа жарақаттар ауыр асқынулар тудырып, тіпті медициналық көмекке жүгінуге дейін апаруы мүмкін. Сол үшін аяғыңызды күнделкті тексеріп, жаралар, құрғақ жерлер, қызару және мозоль бар-жоғына көз жеткізіңіз. Аяқ терісін арнайы кремдермен жұмсартыңыз. Жараларды және микрозақымдарды емдеңіз. Терідегі кішкене кесілген жерлерді немесе жарықтарды дереу жылы сумен және жұмсақ сабынмен жуып, мұқият өңдеңіз. Таза, жұмсақ залалсыздандырылған бинтпен жабу керек. Егер, жара аймағында қызару, ісіну немесе іріңді жаралар, безгек байқалса медициналық тексеру қажет.
ҚД бар терінің қысқы күтімі
Қыс – диабеттік тері үшін өте маңызды кезең. Суықта тері құрғақ және сезімтал болады. Оның қорғаныс кедергісі әлсірейді, кіші- гірім жарақаттар қаупі артады. Сондықтан теріңізді жел мен суықтан қорғаңыз. Бас киім, мойын орағыш және қолғап киіңіз. Көшеге шығудан 30 минут бұрын қорғаныш кремдерін жағыңыз. Кілегей мен жұмсақ майларды (мысалы, қаздың майы) пайдалануға болады. Аяқ киім құрғақ, жылы және аяқты қыспайтын болуы керек. Майлы кремдер мен жұмсартқыш арнайы дәрілік косметика құрғақтықпен күресуге көмектеседі. Оларды күніне кемінде екі рет қолданыңыз.
Іштегі ауаны ылғалдандырыңыз. Егер бөлмелердегі ауа құрғақ болса, бұл теріден ылғалдың жоғалуын одан әрі арттырады. Сондықтан ылғалдандырғыштарды пайдалану немесе радиаторларға дымқыл сүлгілерді іліп қою керек.
Ең бастысы – глюкоза деңгейін бақылау! Қандағы қанттың қалыпты деңгейі жалпы денсаулық үшін маңызды. Қант диабетін дұрыс емдеу терінің асқыну қаупін азайтады. Егер төмендегі жағдайларды байқасаңыз, дереу дәрігермен кеңесу керек: ауырсыну, қызару немесе жара, ұзақ уақыт жазылмаған жарықтар және инфекция белгілері.
Есіңізде болсын, қыста қант диабетімен ауыратын адамдардың тері күтімі ерекше назар аударуды қажет етеді. Күнделікті және қарқынды ылғалдандыру, суықтан қорғау және уақтылы медициналық бақылау асқынулардың алдын алуға, инфекциядан қорғауға және теріні сақтауға көмектеседі –дейді дерматолог Г.Сартаева.
